Vertrouwen is het loslaten van zekerheden

Leestijd 4 – 6 minuten

Laatst hoorde ik op een verjaardag; Vertrouwen moet door ‘de organisatie’ opgebouwd worden. Na een mooi gesprek dat alle medewerkers samen de organisatie vormen, kwamen we op het onderwerp vertrouwen. ‘De organisatie moet zorgen voor meer transparantie, dat geeft zekerheid en dan zal het vertrouwen groeien.’ Maar wat is vertrouwen nu precies en klopt het dat zekerheden vertrouwen geven?

Suspect the neighbour

In het oude China was een houthakker die zijn favoriete bijl kwijt was geraakt. Hij zocht overal naar zijn gereedschap, maar hij kon het nergens vinden. Hij begon de zoon van zijn buurman ervan te verdenken dat hij het gestolen had. Omdat hij hem verdacht, begon hij anders naar zijn buurjongen te kijken. Hoe meer hij naar hem keek, hoe meer hij op een dief leek. De manier waarop hij liep, zijn gezichtsexpressie en de manier waarop hij sprak. Eigenlijk alles wat hij nu aan hem zag, deed hem vermoeden dat hij de bijl had gestolen.
Niet lang daarna vond hij, tot zijn eigen verbazing, zijn bijl terug toen hij zijn kelder aan het opruimen was. Eenmaal zijn bijl gevonden, kwam hij zijn buurjongen tegen. Toen hij naar de buurjongen keek, zag hij ineens geen gelijkenissen meer met een dief.

Dit verhaal (230jr. v. Chr.) wordt al eeuwenlang van generatie op generatie doorgegeven. De les rondom aannames en wantrouwen wordt hiermee geleerd. Het opmerkelijke is dat juist in China het wantrouwen van inwoners het hoogst is. Wantrouwen zit diepgeworteld in de Chinese cultuur. De samenleving is van oudsher opgebouwd uit stammen. In de stam wordt iedereen vertrouwd en is een ieder loyaal naar elkaar. Maar personen buiten deze stam worden per definitie niet vertrouwd. Vertrouwen moet gewonnen worden en daar kan een langere periode over heen gaan.

Helaas is volgens onderzoek het wantrouwen in China de afgelopen jaren alleen nog maar toegenomen.
Uit dit onderzoek blijkt dat 40% van de bevolking zich zorgen maakt dat men uit gewoonte niemand meer vertrouwd. Maar ook op het gebied van werkgeverschap maakt 45% zich zorgen op het gebied van vertrouwen. Zeker in een land met 1.37 miljard inwoners is dit schrikbarend veel.

Hoe is het in Nederland gesteld met ons vertrouwen?

Maar in Nederland is het procentueel niet veel beter. Volgens de cijfers van het CBS heeft 60% vertrouwen in de medemens. Dat betekent dat ook bij ons 40% minder vertrouwen heeft in de medemens. Wat opvallend is dat het sociaal vertrouwen  toeneemt per opleidingsniveau. Zo hebben mensen die alleen een basisopleiding gedaan hebben 39% vertrouwen in de medemens, waar iemand met een WO opleidingsniveau zelfs 85% vertrouwen in de medemens heeft.

Wanneer we het hebben over vertrouwen in onze werkgever is er iets anders aan de hand. Want volgens onderzoeksbureau Effectory heeft slechts 13 procent van de werknemers in Nederland vertrouwen in de directie of raad van bestuur van een bedrijf. Ditzelfde onderzoeksbureau stelt ook dat wanneer er vertrouwen is tussen een werknemer en werkgever, de werknemer vol bevlogenheid zijn werk uitvoert.
Zo wordt gesteld dat directieleden zich niet vaak realiseren wat voor impact zijzelf hebben op de bevlogenheid van medewerkers. ‘Zij zijn veelal gefocust op de financiën en de strategie, waardoor het contact met medewerkers op de werkvloer regelmatig prioriteit verliest.’  Deze stelling kom je in meerdere organisaties tegen, hierdoor kan er minder vertrouwen zijn in de directie, in het management, in een leidinggevende, in een collega, en soms wil het zelfs nog aan de cliënt of klant liggen.

Vertrouwen een containerbegrip?

Gebrek aan vertrouwen wordt vaak bij een externe factor neergelegd.  Daarnaast willen we dat vertrouwen toeneemt, maar ook dit leggen we buiten onszelf neer. Vertrouwen dreigt hierdoor een containerbegrip te worden. Maar wat is vertrouwen dan precies? Ik merk dat vertrouwen vaak in relatie wordt gebracht met transparantie en zekerheid. We willen graag weten dat x tot y leidt, hiermee denken we dat ons vertrouwen groeit en dat we hier naar gaan handelen. Dit denken wij intuïtief.

Dat klopt niet.

De Belgische techniekfilosoof Esther Keymolen promoveerde op online vertrouwen. In een interview met Maurits Martijn van de Correspondent zegt zij het volgende over vertrouwen:
‘Met vertrouwen is iets vreemds aan de hand. Het is in essentie een paradox. Ergens vertrouwen in hebben is een manier om om te kunnen gaan met het feit dat je nooit alles kunt weten of begrijpen. Door te vertrouwen overbrug je als het ware een kennisgat. Dat doe je niet door extra informatie op te zoeken, maar door ervan uit te gaan dat die ene positieve toekomst ook datgeen is dat zich gaat ontvouwen.’

Loslaten van zekerheden

Vertrouwen gaat dus juist om het stoppen naar het zoeken van zekerheid. Met alleen maar zekerheden, heb je geen vertrouwen nodig. Naar mijn mening zorgt juist het inbouwen van zekerheden ervoor dat mensen doorslaan in hun controledrang, want hoe meer een bedrijf werknemers controleert, hoe sterker het wantrouwen onder de collega’s toeneemt.
Het loslaten van zekerheden is moeilijk. We verbruiken zoveel energie aan het kijken, berekenen, voorspelen, signaleren. We willen klaar zijn voor alles wanneer dat verandert. Net zoals de Chinese houthakker in het begin bereiden we ons voor op een teleurstelling. Maar waarom zouden we dit doen? Juist het loslaten van deze zekerheid geeft een luxe te kunnen stoppen met nadenken, te stoppen met piekeren of iemand ons wel opvangt als wij vallen, te stoppen met zoeken naar tegenstrijdigheden, te stoppen met ons afvragen hoe andere mensen reageren wanneer ze niet in onze buurt zijn. Het geeft ons de mogelijkheid om te kijken wat er echt voor ons afspeelt. Vertrouwen is jouw relatie met het onbekende, iets dat je niet onder controle hebt, je kunt immers niet alles controleren.

Laat de zekerheden los en durf te creëren. Ik vertrouw erop dat jij dat kunt.  

10 thoughts on “Vertrouwen is het loslaten van zekerheden

  1. Leuk stuk Cynthia. Vertrouwen heeft inderdaad alles te maken met loslaten van zekerheden; de controle durven loslaten. Volgens mij is vertrouwen, ook juist de zekerheid , het gevoel dát het goed komt, ondanks dat jij t loslaat.
    Los durven laten zonder angst…. dat is vertrouwen

  2. Mooi stuk! Onze cultuur kenmerkt zich door het mijden van risico en dat falen wat minder geaccepteerd is dus het zit wel wat in de aard van het beestje. We hebben in brede zin denk ik wat meer lef nodig om jezelf te bewijzen dat iets niet zo spannend is als je dacht. Wat ik me nog afvroeg: hoe komt het eigenlijk dat we passief worden bij wantrouwen? En dat we niet juist een grote drang hebben om het tegendeel te bewijzen. Als ik je verhaal lees is dat namelijk wat ze in China van je verwachten. Het zou in ieder geval meer opleveren.. 😉

    1. Dank je Tessa! Goede vraag! Ik denk zelf dat we bij wantrouwen onszelf een beetje door angst laten meedrijven. Wanneer je naar het nieuws kijkt of mensen om je heen hoort, gaat het vaak over de ‘negatieve’ berichten, vaak ook vanuit een bepaald perspectief belicht. Vanuit verschillende hoeken wordt er op deze manier gecommuniceerd, en dit is ook makkelijker om aan te nemen/ te horen.
      Juist daarom denk ik dat het zo belangrijk is om meer te handelen vanuit het positieve. Samen onderzoeken waar de talenten en krachten van iemand liggen, en diegene hierin te laten groeien. Daardoor zal het vertrouwen in jezelf maar ook in de ander alleen maar groeien. 🙂

    1. Dank je wel Ellen en wat een goede vraag. Ik heb heel wat zekerheden losgelaten, ik heb juist geleerd om te gaan, fouten te maken en daar van te leren zodat ik weer kan groeien. Wanneer je je vasthoudt aan je zekerheden, is het misschien ook lastiger om fouten te durven maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *